Төрелік келісім: нысаны және жасасу ережелері

Келісімді қай сәттен бастап жасасуға болады

Кез келген сәтте: шартқа қол қою кезінде, шарттың қолданылу кезеңінде немесе дау туындағаннан кейін. Егер дауды мемлекеттік сот қарап жатса, келісімге сот шешім шығарғанға дейін қол қоюға болады. Бұл жағдайда сот арызды қараусыз қалдырады, ал дауды төрелік қарайды.

Ерекшелік бар. Талаптарын бір тарап стандартты нысандарда айқындаған қосылу шарттары және коммерциялық ұйымның дара кәсіпкер болып табылмайтын азаматқа берген қарыздары бойынша келісім талап қоюға негіздер туындағаннан кейін жасалса ғана жарамды. Мұндай шартқа төрелікті алдын ала енгізуге болмайды.

Келісім қандай нысанда жасалады

Заң жазбаша нысанды талап етеді және оны сақтаудың бірнеше тәсілін мойындайды. Жеке құжат пен шарттағы ескертпеден басқа, хат алмасу, соның ішінде электрондық хат алмасу да жарамды, егер одан тараптардың кім екені және не туралы уағдаласқаны көрінсе. Шарттағы төрелік туралы талабы бар құжатқа, мысалы, жеткізудің жалпы талаптарына сілтеме де, егер сілтеме бұл талапты шарттың бөлігіне айналдырса, келісім болып саналады. Соңында, талапкер талап-арызда төрелік келісімге сілтеме жасаса, ал жауапкер пікірінде қарсылық білдірмесе, келісім пайда болады.

Келісім немесе ескертпе

Қандай дауларды төрелікке беруге болмайды

Заң бойынша төрелік мына дауларды қарай алмайды:

• кәмелетке толмағандардың, әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі адамдардың мүдделерін қозғайтын даулар;
• мемлекеттік органдар, квазимемлекеттік сектор субъектілері арасындағы, соның ішінде олардың өзара даулары;
• банктердің, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың және микроқаржы ұйымдарының кәсіпкерлікпен байланысты емес қарыздар бойынша қарыз алушы азаматтармен даулары; осындай қарыздар бойынша коллекторлық агенттіктерге де сол ереже қолданылады;
• оңалту және банкроттық туралы істер;
• табиғи монополиялар субъектілерінің тұтынушылармен даулары;
• мүліктік қатынастармен байланысты емес жеке мүліктік емес қатынастардан туындайтын даулар.

Жеке компаниялардың мемлекеттік органдармен, мемлекеттік кәсіпорындармен және дауыс беретін акцияларының 50% және одан көбі мемлекетке тікелей немесе жанама түрде тиесілі компаниялармен дауларын саланың уәкілетті органының немесе жергілікті атқарушы органның келісімімен ғана төрелікке беруге болады. Уәкілетті органның келісімі төрелік келісімнің өзінде көрсетіледі. Оны қалай алуға болатыны төрелік ескертпе туралы бетте сипатталған.

Келісім шарттан тәуелсіз

Төрелік келісім негізгі шартқа тәуелсіз әрекет етеді. Егер шарттың мерзімі өтсе, шарт бұзылса немесе жарамсыз деп танылса, бұл туралы дауды бәрібір төрелік қарайды. Тараптар келісімді ол жасалған нысанда осы туралы уағдаласып, тоқтата алады.

Контрагент сотқа талап-арыз берсе

Төрелік келісімнің бар екенін сотқа дау мәні бойынша алғашқы арызыңыздан кешіктірмей мәлімдеңіз. Егер сот келісімді жарамсыз, күшін жойған немесе орындалуы мүмкін емес деп таппаса, тараптарды төрелікке жібереді. Сот мәселені қарап жатқан кезде төрелік қарауды бастай немесе жалғастыра алады.

Егер келісім бәрібір жарамсыз болып шықса, ал төрелік шешім шығарып қойса, бұл соттың шешімнің күшін жоюына негіз болады. Сондықтан тұжырымды дау туындағаннан кейін емес, қол қойғанға дейін тексерген жөн.

Хатшылыққа сұрақ қою